Trong quá trình xây dựng, làm thế nào để đảm bảo công trình thi công đúng bản vẽ, hạn chế sai sót và những chi phí phát sinh không đáng có? Đây chính là vai trò và tầm quan trọng của hoạt động giám sát tác giả. Vậy giám sát tác giả là gì, ai thực hiện và có trách nhiệm như thế nào? Hãy cùng BP House tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Giám sát tác giả là gì?
Giám sát tác giả là hoạt động do đơn vị tư vấn thiết kế thực hiện trong quá trình thi công xây dựng, nhằm kiểm tra và đối chiếu việc thi công với hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt.
Thông qua hoạt động này, đơn vị thiết kế có trách nhiệm giải thích bản vẽ, phối hợp xử lý các vướng mắc kỹ thuật và kịp thời phát hiện những sai lệch so với thiết kế. Qua đó, góp phần đảm bảo công trình được triển khai đúng phương án thiết kế, đáp ứng yêu cầu về công năng, thẩm mỹ và chất lượng xây dựng.
Ai là người thực hiện giám sát tác giả?
Theo khoản 1 Điều 21 Nghị định 207/2026/NĐ-CP, nhà thầu lập thiết kế xây dựng công trình là đơn vị có trách nhiệm thực hiện giám sát tác giả đối với phần thiết kế do mình đảm nhận. Phạm vi, tần suất và cách thức thực hiện được xác định theo thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng.
Một công trình có thể do nhiều đơn vị tham gia thiết kế từ kiến trúc, kết cấu và hệ thống kỹ thuật. Khi đó, mỗi đơn vị chịu trách nhiệm giám sát tác giả đối với phần thiết kế thuộc phạm vi công việc của mình.
Về nhân sự, theo điểm b khoản 2 Điều 62 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, nhà thầu thiết kế phải cử người có đủ năng lực chuyên môn thực hiện giám sát tác giả theo hợp đồng. Cá nhân được phân công phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại do mình gây ra.
Khi hoàn thành thi công hạng mục hoặc công trình, nhà thầu thiết kế có trách nhiệm lập báo cáo đánh giá việc thực hiện giám sát tác giả theo quy định.
Ý nghĩa của hoạt động giám sát tác giả là gì?
Giám sát tác giả đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công trình được triển khai đúng với hồ sơ thiết kế đã phê duyệt. Hoạt động này giúp duy trì chất lượng xây dựng và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho chủ đầu tư và nhà thầu.
- Đảm bảo tính chính xác của thiết kế và chất lượng công trình: Giám sát tác giả giúp phát hiện những sai lệch giữa thực tế thi công và bản vẽ thiết kế. Góp phần đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật, công năng sử dụng và tính thẩm mỹ của công trình được thực hiện đúng theo phương án ban đầu.
- Hạn chế rủi ro và chi phí phát sinh: Việc kịp thời phát hiện, phối hợp xử lý những bất cập về thiết kế giúp hạn chế sai sót trong thi công. Điều này góp phần giảm thiểu tình trạng phải sửa chữa, làm lại, gây lãng phí vật tư, kéo dài tiến độ hoặc ảnh hưởng đến chất lượng công trình.
- Bảo vệ quyền tác giả đối với thiết kế: Giám sát tác giả giúp bảo vệ ý tưởng sáng tạo và tính toàn vẹn của thiết kế kiến trúc. Đồng thời, hạn chế những thay đổi tùy tiện có thể làm sai lệch ý đồ thiết kế ban đầu.
Các công việc chính trong hoạt động giám sát tác giả
Khi tìm hiểu giám sát tác giả là gì, nhiều người cũng muốn biết các công việc cụ thể của hoạt động này để hiểu rõ hơn về vai trò và phạm vi thực hiện. Theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 207/2026/NĐ-CP, hoạt động giám sát tác giả bao gồm bốn nội dung chính, từ giải thích hồ sơ thiết kế đến phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh và tham gia nghiệm thu công trình.
Giải thích và làm rõ tài liệu thiết kế
Trong quá trình thi công, một số chi tiết bản vẽ hoặc chỉ dẫn kỹ thuật có thể chưa rõ ràng, khiến các bên gặp khó khăn khi triển khai thực tế. Khi đó, đơn vị thiết kế có trách nhiệm giải thích, làm rõ hồ sơ theo yêu cầu của chủ đầu tư, nhà thầu thi công hoặc đơn vị giám sát thi công.
Chẳng hạn, khi bản vẽ kiến trúc và kết cấu có sự khác biệt về kích thước hoặc vị trí cấu kiện, đơn vị thiết kế cần kiểm tra và đưa ra hướng giải thích thống nhất. Điều này giúp các bên hiểu đúng yêu cầu kỹ thuật, hạn chế thi công sai lệch hoặc phải sửa chữa về sau.
Phối hợp giải quyết vướng mắc và điều chỉnh thiết kế
Thực tế thi công đôi khi xuất hiện những điều kiện khác với phương án dự kiến ban đầu, như địa chất không phù hợp hoặc hệ thống kỹ thuật bị xung đột. Những vấn đề này có thể đòi hỏi phải xem xét, điều chỉnh thiết kế để đảm bảo tính khả thi.
Khi được chủ đầu tư yêu cầu, nhà thầu thiết kế có trách nhiệm phối hợp kiểm tra, đánh giá và đề xuất phương án xử lý phù hợp. Việc điều chỉnh cần tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật, quy định liên quan và trình tự phê duyệt thiết kế.
Đặc biệt, nhà thầu thi công không được tự ý thay đổi thiết kế đã phê duyệt. Những điều chỉnh cần được trao đổi với chủ đầu tư và xử lý theo đúng thẩm quyền, tránh ảnh hưởng đến chất lượng và an toàn công trình.
Thông báo khi phát hiện thi công sai thiết kế
Trong quá trình thực hiện giám sát tác giả, nếu phát hiện nhà thầu thi công không tuân thủ hồ sơ thiết kế được duyệt, đơn vị thiết kế phải kịp thời thông báo cho chủ đầu tư và kiến nghị biện pháp xử lý.
Các sai lệch có thể liên quan đến kích thước cấu kiện, vị trí kết cấu, vật liệu sử dụng hoặc những chi tiết kiến trúc không đúng bản vẽ.
Cần lưu ý, trách nhiệm của đơn vị giám sát tác giả là thông báo và kiến nghị hướng xử lý, không đồng nghĩa với quyền trực tiếp đình chỉ thi công. Việc xem xét và quyết định các biện pháp tiếp theo phải tuân thủ thẩm quyền theo quy định pháp luật.
Tham gia nghiệm thu công trình xây dựng
Nhà thầu thiết kế có trách nhiệm tham gia nghiệm thu công trình theo nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng với chủ đầu tư. Đây là dịp để đơn vị thiết kế đánh giá sự phù hợp của công trình với hồ sơ thiết kế thuộc phạm vi mình đảm nhận.
Nếu phát hiện hạng mục hoặc công trình chưa đủ điều kiện nghiệm thu, đơn vị thiết kế phải kịp thời có ý kiến bằng văn bản gửi chủ đầu tư để xem xét, xử lý.
Đối với nghiệm thu hoàn thành hạng mục hoặc công trình, thành phần ký biên bản của nhà thầu thiết kế được xác định theo quy định tại điểm d khoản 6 Điều 24 Nghị định 207/2026/NĐ-CP và hợp đồng với chủ đầu tư. Việc tham gia nghiệm thu góp phần đảm bảo những vấn đề liên quan đến thiết kế được xem xét trước khi công trình đưa vào sử dụng.
Quy trình giám sát tác giả trong thi công xây dựng
Quy trình giám sát tác giả được thực hiện bởi nhà thầu lập thiết kế, căn cứ vào phạm vi công việc đã thỏa thuận trong hợp đồng với chủ đầu tư. Tùy theo quy mô và đặc điểm công trình, trình tự thực hiện có thể khác nhau nhưng thường bao gồm 5 bước cơ bản sau:
Bước 1: Chuẩn bị và phân công nhân sự
Trước khi triển khai, nhà thầu thiết kế rà soát các điều khoản hợp đồng để xác định phạm vi công việc, trách nhiệm và phương thức giám sát tác giả.
Trên cơ sở đó, đơn vị thiết kế phân công kiến trúc sư, kỹ sư hoặc chủ nhiệm thiết kế có đủ năng lực chuyên môn phụ trách. Nhân sự được lựa chọn cần am hiểu hồ sơ thiết kế và có khả năng phối hợp xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh tại công trình.
Bước 2: Giải thích và làm rõ hồ sơ thiết kế
Trong quá trình thi công, đơn vị thiết kế tiếp nhận các yêu cầu giải thích hồ sơ từ chủ đầu tư, nhà thầu thi công hoặc đơn vị giám sát thi công.
Những nội dung cần làm rõ có thể liên quan đến kích thước, vật liệu, chỉ dẫn kỹ thuật hoặc sự thiếu thống nhất giữa các bản vẽ. Nhà thầu thiết kế sẽ kiểm tra, giải thích và cung cấp thông tin cần thiết để các bên triển khai đúng phương án đã được phê duyệt.
Bước 3: Phối hợp giải quyết vướng mắc và điều chỉnh thiết kế
Khi phát sinh bất cập giữa hồ sơ thiết kế và điều kiện thi công thực tế, nhà thầu thiết kế phối hợp với chủ đầu tư để kiểm tra, đánh giá khi được yêu cầu.
Tùy theo mức độ ảnh hưởng, đơn vị thiết kế đề xuất giải pháp kỹ thuật hoặc phương án điều chỉnh phù hợp. Những thay đổi phải được xem xét, phê duyệt theo đúng thẩm quyền trước khi triển khai, nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn công trình.
Bước 4: Thông báo và kiến nghị xử lý khi thi công sai thiết kế
Nếu phát hiện công trình thi công sai so với hồ sơ thiết kế đã phê duyệt, nhà thầu thiết kế phải kịp thời thông báo cho chủ đầu tư.
Đồng thời, đơn vị thiết kế kiến nghị biện pháp khắc phục phù hợp với tính chất và mức độ sai lệch. Giám sát tác giả không đồng nghĩa với quyền trực tiếp đình chỉ thi công. Việc quyết định và tổ chức xử lý thuộc trách nhiệm của các bên có thẩm quyền theo quy định.
Bước 5: Tham gia nghiệm thu và lập báo cáo hoàn thành
Nhà thầu thiết kế tham gia nghiệm thu công trình theo thỏa thuận trong hợp đồng với chủ đầu tư. Nếu phát hiện hạng mục chưa đủ điều kiện nghiệm thu, đơn vị thiết kế phải kịp thời có ý kiến bằng văn bản.
Sau khi hoàn thành công tác thi công, nhà thầu thiết kế lập báo cáo đánh giá việc thực hiện giám sát tác giả. Báo cáo được lưu trong hồ sơ hoàn thành công trình theo quy định.
Phân biệt giám sát tác giả và giám sát thi công
Nhiều người thắc mắc sự khác biệt giữa giám sát thi công và giám sát tác giả là gì. Bảng so sánh dưới đây sẽ giúp chủ đầu tư dễ phân biệt.
| Tiêu chí | Giám sát tác giả | Giám sát thi công |
| Chủ thể thực hiện | Nhà thầu lập thiết kế xây dựng công trình. | Chủ đầu tư trực tiếp giám sát hoặc thuê đơn vị tư vấn giám sát. |
| Mục đích | Đảm bảo thi công đúng với phương án thiết kế đã phê duyệt. | Kiểm soát chất lượng, khối lượng, tiến độ, an toàn và môi trường thi công. |
| Phạm vi công việc | Giải thích bản vẽ, xử lý vướng mắc và giám sát phần thiết kế do mình thực hiện. | Theo dõi, kiểm tra các công việc thi công thuộc phạm vi giám sát được giao. |
| Quyền tạm dừng thi công | Không có quyền trực tiếp yêu cầu tạm dừng thi công theo nhiệm vụ giám sát tác giả; có trách nhiệm thông báo và kiến nghị xử lý. | Có quyền tạm dừng thi công khi phát hiện nguy cơ mất an toàn hoặc thi công sai thiết kế và thông báo cho chủ đầu tư. |
| Trách nhiệm nghiệm thu | Tham gia theo hợp đồng; có quyền từ chối nghiệm thu khi thi công không đúng thiết kế. | Kiểm tra, nghiệm thu công việc thuộc phạm vi giám sát và từ chối nghiệm thu khi không đạt yêu cầu chất lượng. |
| Hồ sơ, báo cáo | Lập báo cáo đánh giá việc thực hiện giám sát tác giả khi hoàn thành thi công. | Lập báo cáo giám sát thi công theo quy định và yêu cầu hợp đồng. |
BP House – Chú trọng trách nhiệm thiết kế trong suốt quá trình thi công
Một công trình chất lượng không chỉ cần bản vẽ thiết kế tốt mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên trong quá trình thi công. Hiểu rõ điều đó, BP House chú trọng tính đồng bộ giữa hồ sơ thiết kế và thực tế triển khai, hướng đến những công trình đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, công năng và thẩm mỹ.
Với năng lực chuyên môn trong lĩnh vực thiết kế kiến trúc, xây dựng và nội thất, BP House cung cấp giải pháp tổng thể từ tư vấn, triển khai hồ sơ kỹ thuật đến thi công hoàn thiện. Quy trình làm việc được xây dựng rõ ràng, đề cao trách nhiệm phối hợp, kiểm tra chất lượng và nghiệm thu theo từng giai đoạn.
Trong hoạt động giám sát tác giả, vai trò của đơn vị thiết kế không dừng lại ở việc bàn giao bản vẽ mà còn thể hiện qua trách nhiệm giải thích hồ sơ, phối hợp xử lý vướng mắc và kịp thời kiến nghị khắc phục những sai lệch so với thiết kế. BP House chú trọng sự phối hợp giữa đội ngũ thiết kế và thi công, góp phần hạn chế sai sót, giảm chi phí phát sinh và đảm bảo công trình được triển khai đúng phương án đã thống nhất.
Liên hệ BP House để được tư vấn giải pháp thiết kế và thi công phù hợp, giúp chủ đầu tư an tâm hơn về chất lượng, chủ động kiểm soát ngân sách và hạn chế những rủi ro không đáng có trong quá trình xây dựng.
Lời kết
Hiểu rõ giám sát tác giả là gì giúp chủ đầu tư nắm được vai trò, trách nhiệm của đơn vị thiết kế và chủ động hơn trong quá trình xây dựng. Hoạt động này góp phần đảm bảo công trình được thi công đúng hồ sơ thiết kế, kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh và hạn chế sai sót không đáng có. Qua đó, nâng cao chất lượng công trình, kiểm soát chi phí và đảm bảo sự thống nhất giữa ý tưởng thiết kế với thực tế thi công.
